ÖLÜMLÜ TRAFİK KAZASINDA HESABA ESAS UNSURLAR
Yaralanmalı trafik kazasında açıklanan hususlar burada da geçerli olmakla birlikte bazı hususların da bilinmesi gerekmektedir.
A) Kimler Talepte Bulunabilir?
Kaza sebebiyle vefat eden kişinin desteğinden faydalanan herkesin dava açma hakkı mevcuttur. Destek durum miras ve evlilik bağından farklıdır. Kişilerin birbirine destek olması için akraba olmaları veyahut evli olmaları aranmaz. Yine destek kavramının yalnızca parasal katkı olarak düşünülmemesi gerekir, ev işi, bakım, yardım, bayram ziyareti gibi hizmet ve yardımlarda destek kavramı içerisindedir.
B) Destekten Yoksunluk Süreleri
Kural olarak ölen kişinin varsayılan yaşam süresiyle sınırlıdır. Ancak destekten yoksun kalan kişinin varsayılan yaşam süresi daha kısaysa o tarihe kadar hesaplama yapılmalıdır.
Yargıtay son dönem uygulamalarında kız çocuklar için 22 yaş, erkek çocuklar için 18 yaş hitamına kadar destek hesabı yapılmaktadır. Destekten yoksun kalan çocukların eğitim, evlilik vb durumları hesaplamalarda gözetilmelidir. Örneğin; kız çocuk 18 yaşında evlendiyse artık destek ilişkisi sona ermiştir, erkek çocuk üniversite okuyorsa destek süresi 25 yaşına kadar sürer.
C) Destek Payları
Trafik kazalarında müteveffanın desteğinden yoksun kalanlar için 2/1/1 PAY DAĞILIMI uygulanmaktaydı. Buna göre müteveffa 2, eş 2, çocuk A 1, çocuk B 1, anne 1, baba 1 pay almaktaydı.
Son dönemde çıkan Yargıtay kararlarında 2/1/1 pay dağılımından dönülerek destekten yoksun kalanlara 2/1/1 pay karşılığı olarak yüzdelik paylar verilmiştir. Buna göre yukarıdaki örnekte; müteveffa %25, eş %25, çocuk A %12,5, çocuk B %12,5, anne %12,5, baba %12,5 pay almaktadır.
Yargıtay son dönem uygulamalarında Anne/babadan birinin paydan çıkması halinde payın diğerine eklenmesini, anne/baba ile çocuk/eş arasında pay geçişi olmayacağı yönünde kararlar vermiştir. Yine Yargıtay kararlarını incelediğimizde anne/babadan biri müteveffadan önce vefat etmişse payın sağ kalan anne ya da babaya eklenerek pay dağılımı yapılmasını öngörmektedir.
Aynı kazada vefat eden kişilerin birbirlerine destek durumları söz konusu değildir.
D) Tazminattan İndirilmesi Gereken Kalemler
Yaralamalı trafik kazasında yaptığımız açıklamalar burada da geçerli olmakla indirilmesi gereken diğer kalemler yetiştirme gideri ve yeniden evlenme ihtimali indirimidir.
- Yeniden Evlenme İhtimali
Müteveffanın eşinin yeniden evlenme olasılığı oranına göre hesaplanan tazminattan indirim yapılması gerekmektedir. Yerleşik Yargıtay kararları gereği AYİM (Askeri Yüksek İdare Mahkemesi) tablosunu hesaplamalarda kullanmaktayız.
| AYİM Tablosu | ||
| YAŞ | KADIN | ERKEK** |
| 17-20 YAŞ ARASI | 52% | 92% |
| 21-25 YAŞ ARASI | 40% | 71% |
| 26-30 YAŞ ARASI | 27% | 48% |
| 31-35 YAŞ ARASI | 17% | 30% |
| 36-40 YAŞ ARASI | 9% | 16% |
| 41-50 YAŞ ARASI | 2% | 4% |
| 51-55 YAŞ ARASI | 1% | 2% |
Yukarıda belirlenen yüzdeler çocuksuz eşler içindir. 18 yaşından küçük olan her çocuk için belirtilen oranlardan % 5 indirim yapılır. %5 indirim yüzdesel olarak uygulanmamakta çıkarma işlemi olarak yapılmaktadır.
Örneğin; Geride kalan eş 32 yaşında kadın, 3 ve 5 yaşında iki çocuk sahibiyse;
Destekten yoksun kalanın yeniden evlenme ihtimali %17 - %5 - %5 = %7’dir.
**Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer husus rapor tanzim tarihinde nüfus aile kayıt tablosu incelenerek kişi evlenmediyse RAPOR TARİHİNDEKİ YAŞA GÖRE kişi evlendiyse evlendiği tarihe kadar hesap yapmak gerekmektedir.
- Yetiştirme Gideri
Vefat eden kişi çocuk ise gelir elde edeceği muhtemel yaşa (18) kadar anne babasının çocuğa yetiştirme gideri adı altında bir takım harcamalar yapacağının kabulü ile hesaplanan tazminattan indirim yapılmaktadır.
Çocuğun annesinin çalışıyor olması halinde hem anne hem de baba yönünden hesaplanacak tazminattan, çocuğun çalışmaya başlayacağı muhtemel yaşa kadar olan süre için asgari ücretin %5'i oranında, annenin çalışmayıp aile ekonomisine katkısının bulunmadığının tespiti halinde ise sadece baba yönünden hesaplanacak tazminattan asgari ücretin %5'i oranında yetiştirme gideri indirilmektedir.
- Ödemeler
Kaza sebebiyle zarar gören kişilere yapılan ödemelerin bilinmesi gerekmektedir. SGK, sigorta şirketi, araç sahibi, şoför vb kişiler tarafından yapılan ödemeler, ödeme tarihindeki verilerle kontrol edilmelidir. Ödeme yetersiz ise güncel veriler kullanılarak yeninden hesaplama yapılmalıdır.
5) Garame Hesabı nedir? Nasıl Yapılır?
Garameten ödeme ilkesi gereğince, bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını öngörülmektedir. Burada amaç zarar görenlerin birden fazla olması halinde, bunlar arasında eşitlik esası dikkate alınarak birden fazla kişi zarar görmüşse sigortacı, poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağından zarar gören üçüncü kişiler oranlama yoluyla (garameten-oranlı eşit paylaştırma esasına göre) tazminat isteyebileceklerdir.
Burada dikkat edilmesi gereken ayrım kişi başına limit ile kaza başına limit farkıdır.